Ofis Ağı Yavaşsa İlk Nereye Bakılır? Sekiz Adımlı Sıra

“İnternet yavaş” cümlesi bir teşhis değil, bir belirtidir. Aynı cümlenin arkasında bozuk bir kablo da olabilir, kalabalık bir Wi-Fi kanalı da, sessizce yedek alan bir sunucu da. Destek taleplerinde bunu defalarca gördüm: ilk telefon hep servis sağlayıcıya gider, sorun ise çoğu zaman kendi duvarlarımızın içindedir.

Aşağıdaki sıra, en ucuz ve en hızlı kontrolden başlayıp pahalı kararlara doğru ilerler. Önce ölçün, sonra dokunun.

Yavaşlık herkeste mi, bir kişide mi?

Bu soru yarım günü kurtarır. Tek bir kişi şikâyet ediyorsa sorun büyük ihtimalle o kişinin cihazında, kablosunda ya da Wi-Fi sinyalinde. Herkes aynı anda yavaşsa sorun ortak noktada: internet hattı, güvenlik duvarı, ana anahtar (switch) ya da DNS.

Bir de zamanı sorun. “Sabah dokuzda yavaş, öğleden sonra düzelir” diyorsa, herkesin aynı anda oturum açtığı, güncelleme indirdiği bir yük deseniyle karşı karşıyasınız.

Sekiz adımda kontrol sırası

Sıra	Kontrol	Nasıl bakılır	Tipik bulgu
1	Hat hızı	Modeme kablo ile bağlı bir bilgisayardan hız testi	Hat taahhüt edilen değerin çok altında
2	Kablo ve port	Bağlantı hızına bakın, 1 Gbps yerine 100 Mbps görünüyorsa kablo ya da port sorunlu	Ezilmiş veya uzun kablo, eski port
3	Wi-Fi kanalı ve sinyal	Çevredeki ağları gösteren bir tarayıcı uygulama	Aynı kanalda çok ağ, zayıf sinyal
4	Ana anahtar yükü	Anahtarın yönetim ekranında port istatistikleri	Hata sayacı yükselen port, tıkalı uplink
5	DNS yanıt süresi	Aynı adrese iki farklı DNS ile sorgu atın	Sayfa “bekliyor” ama hız testi iyi
6	Arka plan trafiği	Güvenlik duvarında en çok veri kullanan cihazlar	Yedekleme, güncelleme, bulut senkronu
7	Cihazın kendisi	Disk, bellek, açılışta çalışan programlar	Dolu disk, eski bilgisayar
8	Güvenlik duvarı kapasitesi	İşlemci kullanımı, oturum sayısı	Cihaz, hat hızını taşıyamıyor

Sırayı atlamayın. En sık yaptığımız hata, 8. adımdaki pahalı cihazı değiştirmeye 2. adımdaki beş liralık kabloyu denemeden karar vermektir.

Kablo ve port: en sıkıcı, en sık neden

Bir bilgisayarın ağ bağlantı hızı 1 Gbps olması gerekirken 100 Mbps görünüyorsa, kablonun sekiz telinden birkaçı sağlam değil demektir. Gigabit bağlantı sekiz telin tamamını kullanır, 100 Mbps ise dördünü. Kapıya sıkışmış, masa ayağının altında ezilmiş ya da ucu elle sıkılmış bir kablo tam bu belirtiyi verir.

Kablo uzunluğu da bir sınırdır: bakır Ethernet kablosunda yaklaşık 100 metre standart sınırdır. Bunu aşan hatlarda ya bir ara anahtar ya da fiber gerekir.

Wi-Fi: aynı odada beş ağ varsa

Çok katlı iş hanlarında 2,4 GHz bandı neredeyse her zaman kalabalıktır. Bu bantta birbirini etkilemeyen yalnızca üç kanal vardır (1, 6 ve 11), dolayısıyla komşu ofislerin erişim noktaları sizinkini boğabilir. Çözüm genellikle şudur: ofis cihazlarını 5 GHz bantta tutmak, erişim noktası sayısını ve yerini bir kez doğru planlamak, kanalları elle değil kontrollü biçimde seçmek.

Tek bir erişim noktasını “daha güçlü” olanıyla değiştirmek çoğunlukla işe yaramaz. Sorun gücü değil, yerleşim ve girişimdir.

DNS: hız testi iyi, sayfalar yavaş

Bu belirtiyi en kolay atlarız. İnternet hızı testinde sonuç düzgündür, ama tarayıcı her yeni sitede iki üç saniye bekler. Sebep çoğunlukla ağdaki DNS sunucusunun yavaş yanıt vermesidir. Alan adı sunucusu (domain controller) üzerindeki DNS servisi sorunluysa ya da modemin kendi DNS’ine bırakılmışsa, herkes etkilenir. Test basit: aynı adresi önce mevcut DNS ile, sonra bilinen bir genel DNS ile sorgulayıp süreleri karşılaştırın.

Görünmeyen trafik: kim bandı yiyor?

Güvenlik duvarının yönetim ekranında “en çok trafik üreten cihazlar” listesine bakın. Gece çalışması gereken yedeğin gündüz başladığını, tek bir bilgisayarın işletim sistemi güncellemesini onlarca kopyaya dağıttığını ya da bulut depolama senkronunun 40 GB’lık bir klasörü yeniden yüklediğini bu listeden görürsünüz. Çözüm çoğu zaman bant genişliği artırmak değil, işi saate yaymaktır.

Sık sorulan sorular

Hat hızını artırmak sorunu çözer mi?

Yalnızca hız testi hattın dolduğunu gösteriyorsa. Hat yarı boş görünüp ofis yavaşsa, daha hızlı paket almak sorunu değiştirmez; yalnızca faturayı yükseltir.

Ne zaman dışarıdan destek almalıyım?

Birinci ve ikinci adımı yaptıysanız, sorun hâlâ herkesin ortak noktasındaysa (anahtar, güvenlik duvarı, DNS) ve kayıt tutan bir izleme yoksa. İzleme olmadan yapılan her teşhis tahmindir. Uzaktan izleme olan ortamlarda aynı sorun genellikle kullanıcı fark etmeden yakalanır.

Yavaşlık geçici ise neden uğraşayım?

Geçici görünen yavaşlıklar çoğu zaman bozulan bir bileşenin ilk işaretidir. Hata sayacı yükselen bir port, haftalar sonra hiç bağlanmayan bir port olur.

Yapacağınız ilk üç şey

Önce yavaşlığın kimde ve hangi saatte olduğunu yazın. Sonra modeme kabloyla bağlanıp hattı ölçün. Üçüncü olarak ana anahtarın ve güvenlik duvarının yönetim ekranlarına bir kez girin; hangi portun, hangi cihazın öne çıktığına bakın. Çoğu ofiste cevap bu üç adımda ortaya çıkar.

Ağınızın neden yavaşladığını bulamıyorsanız ya da sürekli tekrarlanan bir sorunu kalıcı biçimde izlemek istiyorsanız bizimle iletişime geçin.