SQL Server 2025 Standard
SQL Server 2025 Standard, orta ölçek kurumsal veritabanı ihtiyaçları için Microsoft’un standart sürümüdür. 24 core kullanım, 128 GB RAM, temel BI yetenekleri, sınırlı Always On (2 düğüm failover), in-memory OLTP, temel kolon-tabanlı index. ERP/CRM/muhasebe yazılımlarının çoğu Standard ile uyumludur — Enterprise gerekenler: çok-düğüm Always On, sınırsız RAM/core, ileri BI (PolyBase, MDS), encryption-at-rest derinliği.
24 Core / 128 GB RAM
Orta ölçek workload’lar için yeterli — büyük ERP/CRM dahil.
In-Memory OLTP
Belirli tablolar RAM’de tutularak hızlandırılır (sınırlı).
Always On Failover
2 düğüm otomatik failover (Enterprise sınırsız).
Temel BI
Reporting Services, Analysis Services (Tabular sınırlı).
SQL Server 2025 — yenilikler ve mimari
SQL Server, Microsoft'un kurumsal ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir (RDBMS). 2025 sürümü AI + bulut entegrasyonu + güvenlik konularında önemli güncellemeler getiriyor. Microsoft'un SQL Server documentation sayfası teknik detayları belgeliyor.
- AI entegrasyon: Vector data type + vector search, Microsoft Fabric + Azure AI Studio entegre — RAG (Retrieval Augmented Generation) senaryoları için.
- Always Encrypted with Secure Enclaves: Veriyi şifrelenmiş halde de sorgulama — KVKK + GDPR uyumu için kritik.
- Improved security: Microsoft Entra ID (Azure AD) tabanlı kimlik doğrulama varsayılan, Ledger özelliği (blockchain tabanlı değiştirilemez kayıt).
- Cloud-ready: Azure Arc bağlantısı + Azure SQL Managed Instance hybrid senaryoları için ek araçlar.
- Performance: Intelligent Query Processing iyileştirmeleri, Parameter Sensitive Plan optimization.
- Tools: SQL Server Management Studio (SSMS) modernize edildi, Azure Data Studio gelişti.
- HA/DR: Always On Availability Groups iyileştirmeleri, read-scale + failover senaryoları.
Standard vs Enterprise — detaylı karşılaştırma
SQL Server'da edition seçimi maliyet + performans + özellik üçgenidir. Microsoft'un Editions and components sayfasından doğrulanabilir farklar:
| Özellik | Standard | Enterprise |
|---|---|---|
| Maksimum core kullanım | 24 core | OS sınırı (sınırsız pratik) |
| Maksimum RAM (buffer pool) | 128 GB | OS sınırı |
| Always On Availability Groups | 2 düğüm (Basic AG) | Sınırsız (10+ replika) |
| Online Index Operations | ✗ | ✓ |
| Online Schema Change | Sınırlı | ✓ |
| In-Memory OLTP | Sınırlı (%25 buffer) | ✓ Tam |
| Columnstore Index | Sınırlı | ✓ Tam |
| Partitioning | ✓ (sınırlı) | ✓ |
| Always Encrypted with Secure Enclaves | Sınırlı | ✓ |
| PolyBase + ML Services | Sınırlı | ✓ |
| Reporting Services + Analysis Services | Temel | Tam |
| Lisanslama | Core Pack veya Server+CAL | Core Pack |
Lisanslama modelleri
SQL Server iki ana lisans modeli sunar — kurumun kullanım profiline göre seçim:
- Core-based lisans: Tüm fiziksel core'lar (veya sanal core'lar) lisanslanır. Minimum 4 core per SQL Server instance. Yüksek concurrent kullanıcı (web uygulamaları, ERP) için zorunlu — her core ayrı satın alınır.
- Server + CAL lisans (sadece Standard): Sunucu lisansı + bağlanan her kullanıcı veya cihaz CAL'ı. <25 kullanıcılı izole uygulamalar için ekonomik (örn. bordro yazılımı). Enterprise için Server+CAL modeli yok.
- Software Assurance (SA): Pasif failover hakkı (DR için aynı lisans 2. sunucuda kullanılabilir), yıllık güncelleme, sürüm yükseltme. Production ortamda SA önerilir.
- Azure Hybrid Use Benefit: On-prem SQL Server lisanslarını Azure SQL Managed Instance veya VM'e taşıma. Hibrit senaryoda maliyet avantajı.
- Sanal makinede lisanslama: Hyper-V veya VMware'de SQL Server çalıştırıyorsanız VM'in core sayısı kadar lisans (minimum 4). Tüm host core lisansı + Datacenter Edition yaparak sınırsız VM SQL'i opsiyonu var.
- Developer Edition: Geliştirme + test için ÜCRETSİZ — production'da kullanılamaz, Enterprise özelliklerine sahip.
Tipik kullanım senaryoları
- Logo/Mikro/Netsis ERP backend: Türkiye'de Standard Edition'ın en yaygın kullanım alanı.
- Web uygulaması veritabanı: .NET / Web tabanlı uygulamaların backend'i.
- Custom kurumsal uygulama: Şirket içi geliştirilmiş satış, stok, müşteri yönetim uygulaması.
- SharePoint Server backend: SharePoint 2019 / SE kurulumlarının veritabanı (Standard Edition genelde yeterli).
- Reporting Services: Yerleşik raporlama platformu — matbu raporlar.
- Data warehouse (küçük-orta): 100 GB-1 TB civarı veri ambarı + ETL süreçleri.
- Always Encrypted + KVKK: Hassas kişisel veri (T.C. kimlik no, IBAN) Always Encrypted ile şifreli saklanır, sorgulanabilir.
On-prem mu, Azure SQL mı, Managed Instance mı?
- On-prem SQL Server Standard: Tam kontrol, bulut yasaklı senaryolar, mevcut yatırım. Yönetim + bakım sizde.
- Azure SQL Database: PaaS — Microsoft yönetir, otomatik backup + patch, sürekli güncel. Bazı SQL Server özellikleri yok (cross-database query, agent jobs sınırlı).
- Azure SQL Managed Instance: SQL Server'la %95 uyumlu PaaS — neredeyse tüm on-prem özellikleri çalışır + Microsoft yönetimi. Tipik on-prem SQL Server'dan göç hedefi.
- SQL Server on Azure VM: Klasik SQL Server'ı Azure VM'de çalıştırma — IaaS, tam kontrol + bulut altyapı avantajı.
- Karar: Yeni proje için Azure SQL Managed Instance veya SQL Database öncelikli düşünülmeli; mevcut on-prem yatırımı + bulut yasak için on-prem Standard.
Lisanslama
Core Pack (2 core packs, min 4 core) veya Server + CAL · Perpetual veya 1 yıllık abonelik
- Tek seferlik
- 1 yıl
Software Assurance (SA) ile pasif failover hakkı + yıllık güncelleme. Developer Edition geliştirme/test için ÜCRETSİZ (production yok). Sanal makine senaryolarında lisanslama daha karmaşık — Xen Bilişim doğru kombinasyon hesaplar. Güncel fiyat: Microsoft'un SQL Server pricing sayfası.
Kim İçin Uygundur?
Sıkça Sorulan Sorular
Workload >24 core veya >128 GB RAM ihtiyacı; çok-düğüm Always On Availability Groups (3+ replika); Online Index Operations (downtime'sız index rebuild); Always Encrypted with Secure Enclaves tam özellik; PolyBase, ML Services tam; Online Schema Change. Tipik büyük kurumsal ERP veya data warehouse senaryolar.
Evet — Standard Edition için Server + CAL modeli mevcut. Kullanıcı sayısı az + öngörülebilir (<25 kullanıcı, izole uygulama) ise Core lisansından daha ekonomik. Enterprise sadece Core Pack ile lisanslanır. Web uygulamaları + concurrent kullanıcı sayısı belirsiz senaryolarda Core tercih edilir.
Hayır. Developer Edition ücretsizdir ve Enterprise özelliklerine sahiptir ama Microsoft lisans şartı production kullanımı YASAKLAR. Sadece geliştirme + test ortamında kullanılır. Production'da Express (ücretsiz, sınırlı), Standard veya Enterprise gerekir.
Üç yol var: 1) Azure SQL Database (PaaS) — tam yönetilen, bazı özellik eksikleri var. 2) Azure SQL Managed Instance — %95 uyumlu PaaS, çoğu on-prem SQL Server için doğru hedef. 3) Azure VM üzerinde SQL Server — IaaS, tam kontrol. Microsoft Database Migration Service (DMS) bu üç hedefe göç için ücretsiz araç. Tipik proje 2-8 hafta boyuta göre.
Always Encrypted (özellikle Secure Enclaves ile) veri at-rest + in-use şifreleme sağlar — Microsoft veya DBA bile veriyi göremez, sadece uygulama anahtara sahip. KVKK'nın "şifreleme + erişim kontrolü" gereksinimi büyük ölçüde karşılanır. Tek başına yeterli değil — audit log, MFA, network güvenlik, yedekleme şifrelemesi ile birlikte uygulanmalı.
İki seçenek: 1) VM'in tahsis edilen vCPU/core sayısı kadar lisans (minimum 4) — esnek ama çoklu VM'de pahalı kalabilir. 2) Tüm fiziksel host core'ları + Datacenter Edition'a yükseltme = aynı host'ta sınırsız SQL VM çalıştırma hakkı. Çok SQL VM çalışan kurumlarda ikinci yöntem ekonomik. Xen Bilişim doğru hesap yapar.
Xen Bilişim Devreye Alım Süreci
- 1. Keşif & boyutlandırma: Mevcut altyapı, kullanıcı sayısı, OS/bulut dağılımı ve uyum gereksinimleri analiz edilir; doğru SKU ve lisans adedi önerilir.
- 2. Pilot kurulum: 10-25 cihazlık alt küme devreye alınır; mevcut güvenlik stack ile entegrasyon test edilir; alarm + raporlama yapılandırılır.
- 3. Tam yaygınlaştırma (rollout): Faz faz tüm endpoint'lere açılır; politika şablonları uygulanır; kullanıcı eğitimi + IT runbook teslim edilir.
- 4. Optimizasyon & takip: Devreye alımdan sonra 90 günlük ince ayar: false-positive triajı, politika sıkılaştırma, KPI gözden geçirme ve çeyrek bazlı sağlık kontrolü.
Tipik uçtan uca süre: 2-4 hafta (kullanıcı sayısı ve entegrasyon kapsamına göre değişir).